Y.T.Ü. Elektrik Mühendisliği

· Ana kolon hattını tanımlayınız.

İşletmeye ait besleme noktasından (ana buvat) tüketicinin ilk dağıtım noktasına (ana dağıtım tablosu, sayaç) kadar olan besleme hattına

denir.

· Kolon hattını tanımlayınız.

Tüketiciye ait ilk dağıtım noktası ile öteki dağıtım noktası arasındaki ya da tablolar arasındaki hatlardır.

· Linye hattını tanımlayınız.

Dağıtım tablosundan son aydınlatma armatürü ya da prizin bağlandığı buvata kadar olan hatlardır. Linye hattı, bir sigorta devresine

bağlanan hat olarak ta düşünülebilir.

· Priz linyesi ne demektir?

Prizlerin bağlandığı hatta priz linyesi denir.

· Işık linyesi ne demektir?

Lambaların bağlandığı hatta lâmba linyesi denir.

· Lamba linyesi kaç mm’lik iletkenle çekilmelidir?

En az 2,5 mm²

· Priz linyesi kaç mm’lik iletkenle çekilmelidir?

En az 2,5 mm²

· Lamba linyesinde en fazla kaç lamba olabilir?

Bir lâmba linyesine en fazla 9 lâmba sortisi bulunabilir.

· Priz linyesinde en fazla kaç priz olabilir?

Bir priz linyesine ise en fazla 7 priz sortisi bağlanabilir.

· Linye sigortası ne demektir?

· Linye hattı, bir sigorta devresine bağlanan hat olarak ta düşünülebilir. Bu hatta bağlanan sigortaya linye sigortası adı verilir.

· Sorti hattı ne demektir?

· Linye hattı ile aydınlatma aracı ya da prizi arasındaki bağlantı hattıdır.

· Priz sortisini tanımlayınız.

· Linye hattı ile priz arasındaki bağlantı hattıdır.

· Işık sortisini tanımlayınız.

· Işık sortisi, lâmba ve ona kumanda eden anahtar devresinden ibarettir.

· Işık sortisinin kesiti kaç mm²’den aşağı olmamalıdır?

· Işık sortisinin kesiti 1,5 mm²’den aşağı olmamalıdır.

· Priz sortisinin kesiti kaç mm²’den aşağı olmamalıdır?

· Priz sortisinin kesiti ise 2,5 mm²’den az olmamalıdır.

· Motorlarda Frenleme : Üç çeşit frenleme vardır

a.Balatalı Frenleme : Motor mili üzerine konan kasnak iki balata ile sıkılması sonucu dönene motorun durdurulmasına balatalı frenleme denir.

b. Dinamik Frenleme : Alternetif Akımla çalışan elektrik motorların enerjisi kesildikten sonra stator sargılarına DC (Doğru gerilim)

uygulayarak motorun durdurulmasına Dinamik Frenleme denir

a. Ani Frenleme : Mortların ani devir yönünün değiştirilmesi prensibine göre yapılan frenlemedir. Motor bir yönde dönerken şebeke enerjisi

kesilip ters yönde dönecek şekilde tekrar şebekeye bağlandığında motor ters yönde dönmek istediğinde önce devri azalır. Sonra motor durur. Motor ters yöne dönmeden enerjisi kesilirse motor ani frenleme ile durdurulmuş olur.

· Üç Fazlı Asenkron Motorların Devir Yönü Nasıl Değiştirilir?

Fazlardan herhangi iki fazın yeri değiştirilirse motor ters tarafa döner.

• Kumanda devrelerinde kullanılan Ani Temaslı Butonlar nelerdir?

a. Start (Çalıştırma)

b. Stop (Durdurma)

c. Jog (İki yollu buton)

• Üç Fazlı Asenkron Motorlara neden Yıldız/Üçgen yol verilir?

Asenkeron motorlara enerji verildiğinde motor normal devrine ulaşıncaya kadar normal çektikleri akımdan 3-6 kat daha fazla akım çekerler. Motorların çektikleri bu yüksek akım şebekeye,kumanda elemanlarına ve motorun sargılarına zarar veriri. Bu nedenle 5 kW ‘tan büyük güçlerdeki motorlara direkt yol verilmez.

İndir

• 30 m2’lik salonumda kaç adet aydınlatma elemanına ihtiyacım var? Genel olarak 7 - 8 ışık kaynağı önerilebilir. Halojenlerle normal ampüllü aydınlatma elemanlarını birlikte kullanabilirsiniz. Lampader, tavandan aydınlatma ve okuma lambaları koyabilirsiniz

• Mutfakta nasıl bir aydınlatma yapmalıyım? Tezgah üstlerinin iyi aydınlatılması gerekir. Bunun için dolapların altında gizli ışık bantları kullanabilirsiniz. Böylece hem gizli, hem de lokal farklı ışık kaynaklarınız olacaktır. Ayrıca çalışan kişinin gölgesi tezgaha düşmez. Doğrama, pişirme ve yıkama ünitelerinin iyi
aydınlatılıyor olmasına dikkat edin
• Oturma odamın aydınlatmadan kaynaklanan soğuk bir havası var. Ortamı nasıl sıcaklaştırabilirim? Abajurunuzu sarı, pembe veya altın rengi ile değiştirin. Ya da pembe ve mandarin gibi renkli ampüller kullanın. Mavi tonları ve yeşiller daha taze ve sakin bir atmosfer yaratacaktır

• Dolap içi aydınlatma için nasıl bir ampul tercih etmeliyim? Isı yaymadığı için floresan tercih edebilirsiniz. Kıyafetleri bozmaz. Bu anlayış kütüphane aydınlatması için de geçerlidir

• Floresan ve normal ışık veren lambaları nerede, nasıl kullanmalıyım? Normal ışık renkleri daha güzel gösterir ama ısı yayar ve ömrü kısadır. Floresan daha ekonomiktir. 15 Watt’lık floresan ampul 75 Watt’lık normal ampule eşittir

• Salon aydınlatmasında nelere dikkat etmeliyim? Herşeyden önce aydınlatmanın yorucu ve rahatsızlık verici olmaması lazım. Mümkünse farklı noktaları farklı aydınlatma elemanlarıyla ve lokal olarak aydınlatın. Mesela, yemek masası için asansörlü ve tavandan asılabilen bir yemek ışığı idealdir. Ayaklı lambaları ve lokal aydınlatma yapan abajurları salonda kullanmak idealdir

• Televizyon seyrederken ya da bilgisayar kullanırken nasıl bir aydınlatma tercih etmeliyim? Televizyon sehpasının yanında bir ışık yanmalıdır. Bu durum bilgisayar masası için de geçerli. Akrobatlar bilgisayar masaları için iyi bir aydınlatma elemanıdır

• Yatak odamızın aydınlatmasında nelere dikkat etmeliyim? Okuma ışığı olarak başucu aydınlatması yapabilirsiniz. Bu ışığın açma kapama düğmeleri hem kapının yanında hem de başucunuzda olmalıdır. Tuvalet masası aynı zamanda makyaj masası olarak da kullanılıyorsa yoğun bir lokal aydınlatmaya ihtiyacınız olacaktır. Giyinme üniteleriniz yatak odanızda ise dolap önü ve içlerini aydınlatmanızda fayda vardır

• Yemek odasında ne tür bir ışığı tercih etmeliyim? Yemek odasındaki aydınlatma, masada yemek yiyenlerin gözlerini rahatsız etmeyecek şekilde olmalı. Yemek masası için asansörlü ve tavandan asılabilen bir yemek ışığı, masadan 1 metre yükseklikte olacak şekilde kullanılabilir. Tavana gömülü spotlardan uzak durmalısınız

• Çalışma odası ışıklandırması nasıl olmalıdır? Işığın önden gelmesine dikkat edin. Arkanızdan gelen ışık gölge oluşturur. Gece ışığı için yerleştireceğiniz abajur için en doğru yer, gündüz ışığının geldiği yön olmalıdır. Akrobatlar iyi bir çalışma odası aydınlatmasıdır.

İÇİNDEKİLER

1. AYDINLATMA 1

2. AYDINLATMANIN YARARLARI 1

2.1. NEDEN YOL AYDINLATMASI ? 2

2.1.a. Aydınlatma ve kazalar 3

2.1.b. Aydınlatma derecesi ve kazalar 3

2.1.c. Aydınlatma ve saldırı 5

2.2. CIE’YE GÖÖRE YOL TANIMLARI 6

2.3. YOL AYDINLATMASI KAVRAMLARININ TANIMLARI 7

2.3.1. Yol ile ilgili bazı tanımlar 7

2.3.2. Yolların sınıflandırılması 8

2.4. FOTOMETRİK BÜYÜKLÜKLER 9

2.4.1. Işık gücü 9

2.4.2. Işık akısı 9

2.4.3. Işık şiddeti 9

2.4.4. Aydınlık düzeyi9

2.4.5. Parıltı 9

3. IŞIK KAYNAKLARI 10

3.1. IŞIKSAL ETKİNLİK FAKTÖRÜ 10

3.2. DEŞARJ LAMBALARI 11

3.3. DEŞARJ LAMBALARININ ÇALIŞMA PRENSİBİ 11

3.4. ALÇAK BASINÇLI SODYUM BUHARLI LAMBALAR 12

3.5. YÜKSEK BASINÇLI SODYUM BUHARLI LAMBALAR 13

3.6. YÜKSEK BASINÇLI SODYUM BUHARLI LAMBALAR 14

3.7. YOL AYDINLATMASINDA KULLANLILAN

IŞIK KAYNAKLARI 16

3.8. IŞIK KAYNAKLARINDA ÖMÜR 16

3.9. YOL AYDINLATMA AYGITLARI (ARMATÜRLER) 17

3.10.FOTOMETRİK DEĞERLER 17

3.10.1. Armatürde kamaşma ve parıltı 18

3.10.2. Isıl karakteristikler 20

a- Isıya dayanıklılık 20

b- Çalışma sıcaklığı 20

3.10.3. Mekanik ve aerodinamik karakteristikler 20

3.10.4. Titreşim ve darbelere dayanıklılık 20

3.10.5. Ağırlık boyut ve biçim 20

3.10.6. Elektriksel karakteristikler 20

3.10.7. Kir ve toza dayanıklılık 20

3.10.8. Estetik karakteristikler 21

3.11.AYDINLATMA DİREKLERİ 21

3.11.1. Direk gövdesi hesabı 21

3.11.2. Yapım kuralları 21

3.11.2.a) Malzeme 21

3.11.2.b) İmalat 22

3.12.MALZEMENİN PASTAN KORUNMASI 23

4. YOL AYDINLATMASININ ESASLARI 32

VE KALİTE PARAMETRELERİ 32

4.1.YOL AYDINLATMASININ ESASLARI 33

4.2. GÖRSEL KILAVUZLAMA 34

4.3. GÖRÜŞ ESASLARI 35

4.4. KALİTE PARAMETRELERİ 35

4.4.1. Kontrast(Aydınlık-Karanlık farkı) 35

4.4.2. Ortalama yol yüzeyi parıltısı 36

4.4.3. Bileşke düzgünlük 36

4.4.4. Kamaşma 36

4.4.5. Boyuna enine düzgünlük faktörü 37

4.4.6. Işık rengi 38

4.5. KALİTE PARAMETRELERİNİN YOL AYDINLATMASINA ETKİSİ 38

5. AYDINLATMA DÜZENLERİ 39

5.1. YOL TİPLERİ VE AYDINLATMA DÜZENİ 39

5.2. KAVŞAKLAR MEYDANLARVE AYDINLATMA DÜZENLERİ 40

5.2.1. Kavşak tipleri 40

5.2.2. Aydınlatma düzenleri 41

5.3. VİRAJLAR 41

6. IŞIK KAYNAKLARI VE AYDINLATMA DÜZENLERİNİN 42

EKONOMİK AÇIDAN KARŞILAŞTIRILMASI 42

6.1. ÇEŞİTLİ AYDINLATMA DÜZENLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI 44

6.2. IŞIK KAYNAKLARININ KARŞILAŞTIRILMASI 44

7. YOL AYDINLATMA HESAPLARI

AYDINLIK DÜZEYİ YÖNTEMİYLE 47

YOL AYDINLATMASI HESABI 47

7.1.1. Yol yüzeyindeki bir noktanın aydınlık düzeyi hesabı 47

7.1.2. Ortalama aydınlık düzeyinin hesaplanması 49

7.1.2.a) Nümerik olarak hesaplama 49

7.1.2.b) Verim eğrileri yardımıyla hesaplama 49

7.2. PARILTI YÖNTEMİ İLE YOL AYDINLATMA HESABI 50

7.2.1. Yol yüzeyinin yansıtma özellikleri 52

7.2.2. Yol yüzeylerinin sınıflandırılması 54

7.2.3. Yol yüzeyi parıltısının grafik yöntem ile hesabı 54

7.2.3.1. Kullanılan diyagramlar 54

7.2.3.2. Eş aydınlık düzeyi diyagramı ve EP diyagramı 55

yardımıyla parıltı hesabı 55

7.2.4. Bilgisayar yardımıyla yol aydınlatma hesabı 55

8. YOL AYDINLATMA AYGITLARINDA BAKIM VE

İŞLETİM SORUNLARI 56

İNDİR

Aydınlatma Projeleri Kitabı

İÇİNDEKİLER

AÇIKLAMALAR ...................................................................................................................iii

GİRİŞ ...................................................................................................................................... 1

ÖĞRENME FAALİYETİ-1 ..................................................................................................... 3

1. AYDINLATMA HESABI ................................................................................................... 3

1.1. Aydınlatma Tanımı ....................................................................................................... 3

1.1.1. Aydınlatmanın Türleri ........................................................................................... 3

1.1.2. Işık ve Işık Kaynakları........................................................................................... 4

1.2. İyi Bir Aydınlatmanın Sağlayacağı Faydalar................................................................ 5

1.3. Işık Akısı Tanımı .......................................................................................................... 5

1.4. Aydınlık Şiddeti Tanımı................................................................................................ 5

1.5. Aydınlatma Hesabı........................................................................................................ 5

1.5.1. Önemli Maddelerin Yansıtma Katsayıları ............................................................. 6

1.5.2. En az Aydınlatma Şiddeti Tablosu ........................................................................ 6

1.5.3. Oda Aydınlatma Verimi Tablosu........................................................................... 7

1.5.4. Kirlenme ( Bakım ) Faktörü Tablosu..................................................................... 7

1.5.5. Çeşitli Lambaların Güç ve Işık Akıları Tablosu.................................................... 8

1.5.6. Aydınlatma Hesabı Formülleri .............................................................................. 8

1.6. Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği................................................................................ 10

1.7. Aydınlatma Hesabı Yapan Bilgisayar Programının İncelenmesi................................ 11

UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 12

PERFORMANS DEĞERLENDİRME.............................................................................. 13

ÖĞRENME FAALİYETİ-2 ................................................................................................... 14

2. PROJE ÇİZME................................................................................................................... 14

2.1. Aydınlatma, Priz, Zayıf Akım Sembolleri Çizimi ...................................................... 14

2.2. Çizilmiş Bir Projenin İncelenmesi .............................................................................. 15

2.2.1. Bodrum Kat Planı ................................................................................................ 15

2.2.2. Zemin Kat Planı................................................................................................... 15

2.2.3. Normal Kat Planı ................................................................................................. 16

2.3. Mimarı Plan Özellikleri ve Proje Ölçekleri ................................................................ 16

2.4. Proje kapağı çizimi...................................................................................................... 17

2.5. Vaziyet Planı Özellikleri ve Çizimi ............................................................................ 18

2.6. Proje Çiziminde Uyulacak Kurallar ............................................................................ 19

2.7. Elektrik projeleri uygulama standartları...................................................................... 19

2.8. Mimari Plan Üzerinde................................................................................................. 20

2.8.1. Anahtar, priz, Armatürlerin, Tablonun Uygun Yere Çizimi................................ 20

2.8.2. Kolon Hattının Çizimi ......................................................................................... 21

2.8.3. Priz Linyelerinin Çizimi ...................................................................................... 23

2.8.4. Aydınlatma Linyelerinin Çizimi.......................................................................... 24

2.8.5. Priz ve Aydınlatma Sortilerinin Çizimi ............................................................... 25

2.8.6. Zayıf Akım Hatlarının Çizimi ............................................................................. 25

2.8.7. Projedeki Gerekli Yazıların Yazılması ................................................................ 25

2.9. Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği................................................................................ 25

2.10. Bayındırlık Bakanlığı Elektrik Tesisatı Genel Teknik Şartnamesi ........................... 26

2.11. Fen Adamları Yönetmeliği........................................................................................ 26

2.11.1. Fen Adamlarının Gruplandırılması.................................................................... 26

UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 27

PERFORMANS DEĞERLENDİRME.............................................................................. 28

ÖĞRENME FAALİYETİ-3 ................................................................................................... 29

3. KOLON ŞEMASI .............................................................................................................. 29

3.1. Kolon Şeması .............................................................................................................. 29

3.1.1. Tanımı.................................................................................................................. 29

3.1.2. Kolon Şeması Çizimi........................................................................................... 29

3.2. Tablo Yükleme ve Faz Dağıtım Cetvelini Hazırlamak............................................... 33

3.3. Gerilim Düşümü ve Akım Kontrolü ........................................................................... 34

3.3.1. Gerilim Düşümü Yapılacak Hat Seçimi .............................................................. 34

3.3.2. Gerilim Düşümünde Kullanılan Formüller.......................................................... 34

3.3.3. Gerilim Düşümü Sınırları .................................................................................... 35

3.3.4. Kabloların Taşıyacağı Akım Kapasite Tabloları ................................................. 35

3.3.5. Akım Kontrolü Hesabı......................................................................................... 36

3.3.6. Seçilen Kablonun Uygunluğunun Kontrolü ........................................................ 37

3.4. Maliyet Hesabı (Keşif Özeti Yapma).......................................................................... 37

3.5. Formları ve Şartnameleri Hazırlama........................................................................... 38

UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 39

PERFORMANS DEĞERLENDİRME.............................................................................. 40

ÖĞRENME FAALİYETİ-4 ................................................................................................... 41

4. AYDINLATMA TABLOLARI ......................................................................................... 41

4.1. Aydınlatma Tabloları .................................................................................................. 41

4.1.1. Tanımı.................................................................................................................. 41

4.1.2. Çizilmiş Tabloların İncelenmesi.......................................................................... 41

4.1.3. Tablo Çiziminde Dikkat Edilecek Hususlar ........................................................ 41

4.1.4. Kat tablosu Çizimi ............................................................................................... 41

4.1.5. Sayaç Tablosu Çizimi .......................................................................................... 42

4.1.6. Tablolarla İlgili Yönetmelik ve Şartnameler ....................................................... 42

UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 43

PERFORMANS DEĞERLENDİRME.............................................................................. 44

MODÜL DEĞERLENDİRME .............................................................................................. 45

ÖNERİLEN KAYNAKLAR.................................................................................................. 53

KAYNAKÇA........................................................................................................................ 54

indir